# درسنامه ۳-۵: شرط‌ها در Bash (if)

در این درس یاد می‌گیریم چگونه با استفاده از شرط‌ها (`if`) در اسکریپت تصمیم بگیریم؛ مثلا اگر سن کاربر بالای ۱۸ بود یک پیام خاص و در غیر این صورت پیام دیگری نمایش دهیم.

## ساختار کلی if در Bash
ساختار پایهٔ یک شرط:

```bash
if [ شرط ]
then
  دستورات اگر شرط درست بود
else
  دستورات اگر شرط نادرست بود
fi
```

نکته‌ها:
- `fi` همان `if` برعکس است و پایان بلوک شرطی را مشخص می‌کند.
- بین `[` و شرط و `]` باید فاصله بگذارید.

## مثال: بررسی سن کاربر

```bash
#!/bin/bash

read -p "سن شما چند ساله است؟ " AGE

if [ "$AGE" -ge 18 ]
then
  echo "You are an adult."
else
  echo "You are not an adult yet."
fi
```

در این‌جا:
- `-ge` یعنی «بزرگ‌تر یا مساوی».
- از کوتیشن `" "` برای متغیر استفاده کرده‌ایم تا اگر خالی بود، خطای عجیبی ندهد.

## مقایسهٔ عددی و متنی
چند عملگر عددی رایج:
- `-eq` مساوی
- `-ne` نامساوی
- `-gt` بزرگ‌تر
- `-lt` کوچک‌تر
- `-ge` بزرگ‌تر یا مساوی
- `-le` کوچک‌تر یا مساوی

مثال:

```bash
if [ "$AGE" -lt 13 ]; then
  echo "Child"
elif [ "$AGE" -lt 18 ]; then
  echo "Teenager"
else
  echo "Adult"
fi
```

برای مقایسهٔ رشته‌ای ساده:
- `[ "$NAME" = "Ali" ]` یا `[ "$NAME" != "Ali" ]`

## مثال: بررسی آرگومان

```bash
#!/bin/bash

if [ -z "$1" ]; then
  echo "Please provide a name as an argument."
  echo "Example: bash script.sh Ali"
  exit 1
fi

NAME="$1"
echo "Hello $NAME!"
```

در این‌جا:
- `-z "$1"` یعنی «آرگومان اول خالی است».
- با `exit 1` اسکریپت را با کد خطا خاتمه می‌دهیم (در این مرحله فقط بدانید که ۰ یعنی موفق، غیر از آن یعنی خطا).

## تمرین کوتاه
- اسکریپتی بنویسید که از کاربر سن را بپرسد و یکی از پیام‌های «کودک»، «نوجوان»، «بزرگسال» را نمایش دهد.
- اسکریپتی بنویسید که یک عدد از کاربر بگیرد و بگوید زوج است یا فرد (راهنما: از عملگر `%` همراه با دستور `expr` یا `$(( ))` استفاده کنید؛ اگر هنوز با این‌ها آشنا نیستید، می‌توانید این تمرین را برای بعد نگه دارید).

در درس بعد، با مجوزهای اجرایی (`chmod`) و روش‌های مختلف اجرای اسکریپت آشنا می‌شویم.