# درسنامه ۳-۴: گرفتن ورودی از کاربر و آرگومان‌ها

در این درس یاد می‌گیریم اسکریپت فقط با مقدارهای ثابت کار نکند، بلکه از کاربر ورودی بگیرد یا هنگام اجرا از خط فرمان آرگومان دریافت کند.

## گرفتن ورودی تعاملی با read
برای گرفتن ورودی از کاربر از دستور `read` استفاده می‌کنیم.

شکل ساده:

```bash
read NAME
echo "Hello $NAME!"
```

در این حالت، Bash منتظر می‌ماند تا کاربر چیزی بنویسد و Enter بزند؛ مقدار وارد شده در متغیر `NAME` ذخیره می‌شود.

## نمایش پیام راهنما با -p
معمولا قبل از گرفتن ورودی، پیامی به کاربر نشان می‌دهیم تا بداند چه باید بنویسد. برای این کار از گزینهٔ `-p` استفاده می‌کنیم:

```bash
#!/bin/bash
read -p "اسم شما چیه؟ " NAME
echo "Welcome, $NAME!"
```

هنگام اجرا:

```bash
bash ask_name.sh
```

اسکریپت پیام را نمایش می‌دهد، منتظر ورودی می‌ماند و سپس پاسخ را در خروجی استفاده می‌کند.

## استفاده از چند ورودی
می‌توانیم چند بار `read` صدا بزنیم یا چند متغیر را هم‌زمان پر کنیم:

```bash
#!/bin/bash
read -p "اسم شما؟ " NAME
read -p "شهری که توش زندگی می‌کنید؟ " CITY

echo "Hello $NAME from $CITY!"
```

یا به صورت یک‌جا:

```bash
read -p "اسم و نام خانوادگی؟ " FIRST LAST
echo "Hello $FIRST $LAST"
```

## آرگومان‌های خط فرمان ($1, $2, ...)
علاوه بر گرفتن ورودی هنگام اجرا، می‌توانیم مقدارها را به صورت «آرگومان» هنگام صدا زدن اسکریپت بفرستیم.

- `"$1"` اولین آرگومان
- `"$2"` دومین آرگومان و به همین ترتیب
- `"$@"` همهٔ آرگومان‌ها

مثال:

```bash
#!/bin/bash
NAME="$1"
echo "Hello $NAME!"
```

اگر این فایل را `hello_arg.sh` بنامید، هنگام اجرا:

```bash
bash hello_arg.sh Ali
```

خروجی:

```bash
سلام Ali!
```

اگر آرگومانی نفرستید، متغیر `NAME` خالی خواهد بود.

## ترکیب read و آرگومان‌ها
یک الگوی سادهٔ رایج:
- اگر کاربر هنگام اجرا آرگومان فرستاد، از آن استفاده کن.
- اگر نه، از او سوال بپرس.

نمونهٔ ساده:

```bash
#!/bin/bash

if [ -z "$1" ]; then
  read -p "اسم شما چیه؟ " NAME
else
  NAME="$1"
fi

echo "Hello $NAME!"
```

در این مثال، `-z` یعنی «رشته خالی است».

## تمرین کوتاه
- اسکریپتی بنویسید که:
  - اگر هنگام اجرا نام کاربر به عنوان آرگومان داده شده بود، مستقیم از آن استفاده کند.
  - اگر آرگومان خالی بود، با `read -p` نام را از کاربر بپرسد.
- نسخه‌ای دیگر بنویسید که هم نام و هم شهر را از کاربر بگیرد و در یک جمله نشان دهد.

در درس بعد، از همین ورودی‌ها برای تصمیم‌گیری با استفاده از شرط‌ها (`if`) استفاده می‌کنیم.